تاکومتر به صورت عمومی برای اندازه گیری سرعت یک جسم متحرک به کار می رود ولی
کاربرد اصلی آن، اندازه گیری سرعت دوران یک جسم دوار می باشد. یک نمونه خوب برای
تاکومتر دورسنج خودروها می باشد. اگر دقت کرده باشید در جوار عقربه سرعت سنج، عقربه
ای وجود دارد که سرعت دوران موتور را بر حسب دور بر دقیقه نشان می دهد که مثال خوبی
برای تاکومتر می باشد.
در صورتی که سرعت دوران موتور از حد خاصی بالاتر رود، موتور صدمه خواهد دید و لذا
وجود تاکومتر امری ضروری می باشد. این نوع تاکومترها را می توان به روشهای مختلفی
ساخت. برای مثال در صورتی که یک ژنراتور کوچک به شافت دوار موتور متصل نماییم، با
چرخیدن موتور، ژنراتور نیز می چرخد و برق تولید می کند. هر چه سرعت چرخش بیشتر
باشد، برق بیشتری تولید می شود و لذا بدین ترتیب می توان با اندازه گیری برق تولید
شده و کالیبره کردن دستگاه، سرعت چرخش موتور را بفهمیم.
تاکومتر اتوموبیل که سرعت چرخش موتور را در واحد آر پی ام نشان میدهد. همچنین خط
قرمزی که نشانگر بیشترین میزان احتراق سوخت در خودرو است.
دورسنج موتور خودرو یا تاکومتر ابزاری است که سرعت شافت یا دیسک خودرو، موتورسیکلت
یا ماشین دیگر را اندازه گیری میکند. این دستگاه معمولاً سرعت دیسک را در واحد
سرعت در یک دقیقه، یا آر پی ام (RPM) اندازه گیری میکند. واژه تاکومتر از کلمات
یونانی «تاکو» به معنای «سرعت» و «مترون» به معنای «اندازه گیری» گرفته شده است.
تاکومترهای قدیمی برای اندازه گیری سرعت دوران نیاز به تماس با جسم دوار داشتند و
لذا امکان وجود خطر برای فردی که با آن کار می کرد وجود داشت ولی امروزه تاکومترهای
لیزری ساخته شده اند.
البته اکثر تاکومتر های لیزری این قابلیت را دارند که به صورت مکانیکی و یا همان
تماسی تعداد دور را اندازه گیری نمایند.مانند CEM AT-8 ویا دورسنج های LUTRON
DT-2230 , DT-2268 , DT-2236 و LUTRON DT-1236L . این تاکومترها می توانند سرعت
دوران یک شافت را بدون بر قراری تماس با آن اندازه گیری نمایند.
در این تاکومترها باید یک جسم منعکس کننده نور بر روی شافت مورد نظر نصب گردد.
تاکومتر یک اشعه لیزر به شافت می تاباند و با هر بار رد شدن جسم نصب شده از زیر نور
لیزر، انعکاس آن به تاکومتر می رسد و بدین صورت سرعت دوران شافت را اندازه می گیرد.
تاکومتر در علم پزشکی نیز کار برد دارد. برای مثال با قرار دادن یک توربین کوچک در
رگ بیمار و اتصال آن به تاکومتر، می توان دبی خون عبور از رگ را اندازه گیری نموده
و به بیمار کمک نمود.
سرعت چرخشی (Rotational Sensors)
این دسته از سنسورها به سنجش سرعت زاویهای میپردازند. این نوع به نظر در صنعت
کاربرد بیشتری در مقایسه با سنسورهای سرعت خطی دارد و در صنعت به وضوح قابل مشاهده
میباشد. این نوع از سنسورها عموماً به اسم تاکومتر شناخته میشوند هر چند در عالم
واقع منظور از تاکومتر نوع خاصی از سنسورهای سرعت میباشد.
تاکومترهای الکترومغناطیسی: (Electromagnetic Tachometer)
در تاکومتر الکترومغناطیسی ولتاژ DC یا AC حاصله در خروجی متناسب با سرعت شفت سیستم
دوار میباشد. شفتی که توسط شیء در حال چرخش به منظور اندازهگیری سرعت آن به حرکت
در آمده است. از اینجا به سه نوع از تاکومترهایی که در این دسته قرار میگیرند
اشاره میکنیم و هرکدام را به صورت مجرا مورد بررسی قرار خواهیم داد.
نوع اول- تاکومتر با خروجی DC: از یک استاتور تشکیل شده که شامل چندین مغناطیس دائم
میباشد. همچنین از یک روتور چرخنده تشکیل شده و خلاصه خصوصیات یک ماشین DC را به
صورت کامل دارد. سرعت نیز متناسب با ولتاژ حاصله در تاکومتر میباشد.
نوع دوم- تاکومترهای با روتور مغناطیس دائم:در این نوع از تاکومترها روتور که می
چرخد مغناطیس دائم متصل به روتور یک میدان مغناطیسی AC در فضای استاتور و سیمپیچ
به وجود میآید. بنابراین ولتاژی که بر روی سیمپیچ استاتور در اثر قطع خطوط
مغناطیسی حاصل میشود متناسب با سرعت چرخش روتور میباشد.
نوع سوم- تاکومترهای القای AC: استاتور این تاکومترها شامل دو سیم پیچ در اطراف
پلها می باشد. بر روی یکی از آنها ولتاژ متناوب قرار می گیرد و بر روی دیگری ولتاژ
متناوب القاء می شود. هنگامی که روتور در ماشین شروع به چرخش می کند شار مغناطیسی
بر روی سیم پیچ دوم و متعاقب آن ولتاژ القایی بر روی آن تغییر می کند. فلذا با
بررسی دقیق تأثیر نحوه قرار گرفتن روتور در تغییر ضریب القایی بر روی سیم پیچ دوم
می توان موقعیت و حتی سرعت چرخش روتور و متعاقب آن شیء متحرک را محاسبه کرد.
تاکومتر نوری یا لیزری
این روش در عین سادگی از کاربرد زیادی در بازار کار برخوردار است. در این نوع از
سنسور نور بر روی یک نقطه خاص از روتور که در حال حرکت است، فوکوس کرده و همچنین
حساسههای نوری نیز بر روی روتور قرار دارد که در هر دور زدن یک بار نور را سنس
میکند. با در نظر گرفتن این دور زدنها در بازه زمانی میتوان سرعت جسم چرخنده را
بدست آورد.
که بهترین نمونه های این نوع تاکومتر را می توان در برند های LUTRON و CEM پیدا کرد
.که شرکت "تجهیزات اندازه گیری آریا سنجش" محصولات این دو برند را با نازل ترین
قیمت در اختیار کاربران عزیز قرار می دهد.
|
